> De uitvoerende functies

De uitvoerende functies zijn de logica, de strategie, de planning, het oplossen van problemen en de hypothetische-deductieve redenering.

Deze functies helpen ons om alle min of meer complexe problemen van het dagelijkse leven op te lossen. Meestal volstaat het dat we de context en het gewenste doel goed analyseren om de mogelijke gevolgen van een beslissing te beoordelen.

In het dagelijkse leven krijgen we te maken met ingewikkelde of gewoonweg nieuwe problemen, zoals de oorzaak van een defect vinden, het beste parcours voor een traject vinden, het werk in de tuin plannen, de beste zetten zoeken om bij het schaken de tegenstander te verslaan...

Om dergelijke situaties beter te vatten, beschikken we over een redeneervermogen dat drie vormen kan aannemen:

  • De interferentiële redenering:
    We gebruiken dit wanneer we geconfronteerd worden met een probleem dat we nog nooit hebben gehad en waarvoor we dus nog geen oplossing kennen.
    In dit geval moeten we alle elementen van het probleem identificeren en er hypothesen uit afleiden en verifiëren. Op die manier vinden we mogelijke oplossingen.
  • De analoge redenering:
    Hier vinden we het antwoord door een oplossing aan te passen die we al kennen van een probleem dat op het huidige probleem lijkt.
  • De automatische redenering:
    Dit is eigenlijk meer de spontane toepassing van een procedure dan een echte redenering. We gebruiken dit vooral in vertrouwde situaties, bijvoorbeeld wanneer we met de auto naar het werk rijden.
    We gebruiken automatische kennis die bewaard wordt in het proceduregeheugen. Aangezien we de situaties al kennen, reageren we automatisch en kan onze aandacht elders zijn.

Om een probleem op te lossen, redeneren we in verschillende stappen:

We analyseren het probleem en bepalen het te bereiken doel. Daarna kiezen we een strategie en een actieplan om het probleem op te lossen.
Als het einddoel te moeilijk is om het in een enkele stap te bereiken, moeten we tussenstappen bedenken die ons dichter bij de oplossing brengen.
Tegelijkertijd houden we rekening met de bestaande middelen en de materiële of procedureverplichtingen die we moeten respecteren.
Ten slotte is het van groot belang dat we een keuze maken uit de verschillende mogelijkheden en het resultaat toetsen aan de oorspronkelijke intentie.

Bij de redenering komen nog andere cognitieve functies kijken:

  • De aandacht:
    Dankzij de aandacht kunnen we ons concentreren op alle gegevens van het probleem dat we willen oplossen, en bepalen welke gegevens het belangrijkst zijn. Op die manier kunnen we duidelijk ons doel kiezen en de strategie die we moeten volgen om het te bereiken.
    De aandacht helpt ons om storende elementen te weren die onze redenering kunnen belemmeren. Ze kan ook automatische reacties tegenhouden die niet aangepast zijn aan de situatie, zoals de reflex om voor een stopbord te remmen terwijl een verkeersagent het teken geeft dat we moeten doorrijden.
  • Het geheugen:
    Het langetermijngeheugen speelt een grote rol in de redenering. We kunnen immers strategieën die we in ons geheugen hebben opgeslagen gebruiken om een nieuw probleem op te lossen.
    Ook het werkgeheugen bewijst ons goede diensten. We gebruiken het om de belangrijke elementen van het probleem, zoals het doel dat we willen bereiken, te onthouden en ze in verschillende configuraties aan elkaar te koppelen - bijvoorbeeld reeksen van cijfers tijdens het hoofdrekenen.
  • De mentale beeldvorming:
    Het vermogen om een voorstelling te maken van een object, een persoon, enz. die niet fysiek aanwezig zijn, is eveneens een instrument van de redenering.
    Het helpt ons om oplossingen te bedenken, te fantaseren, te anticiperen (bijvoorbeeld de volgende zetten tijdens het kaartspel of het schaken), informatie te onthouden, situaties met elkaar te vergelijken, objecten mentaal te roteren (bijvoorbeeld om te beslissen of de kleur van het nieuwe behang niet zal vloeken met de rest van het interieur, of om te bepalen of een hand die we zonder context zien een linker- of een rechterhand is).